Vrijheid – Beelden / 80 Beeldverhalen
Studio Hooi | Petra Thoen | Stichting Vrienden van Poehaa**
In het kader van 80 jaar vrijheid in Nederland ontwikkelde kunstenares Petra Thoen vanuit Studio Hooi het samenwerkingsproject Vrijheid – Beelden, ook bekend onder de titel 80 Beeldverhalen. Het project had als doel om vrijheid niet alleen te herdenken, maar vooral te onderzoeken, verbeelden en delen aan de hand van persoonlijke verhalen. In samenwerking met lokale partners, waaronder de Stichting Vrienden van Poehaa, groeide het project uit tot een breed gedragen initiatief waarin kunst, ontmoeting en maatschappelijke dialoog samenkwamen.
Achtergrond en motivatie
Het project vertrok vanuit één centrale vraag: “Wat is vrijheid voor jou?” Deze vraag werd gesteld aan mensen van verschillende leeftijden en achtergronden, tijdens festivals, op scholen, in buurten en in het atelier van Petra Thoen. Veel deelnemers gaven aan dat deze vraag hen verraste en aan het denken zette.
Een deelnemer verwoordde dit als volgt:
“Ik dacht altijd dat vrijheid iets groots was, iets van oorlog en bevrijding. Maar toen ik hier zat met klei, merkte ik dat vrijheid voor mij vooral gaat over kleine keuzes die ik nu wel of niet kan maken.”
Deze persoonlijke insteek vormde de kern van het project: vrijheid werd niet benaderd als vaststaand begrip, maar als iets dat per persoon verschilde en voortdurend in beweging was.
Werkwijze: beeld en verhaal
Deelnemers werden uitgenodigd om hun idee van vrijheid te verbeelden in klei. Deze fysieke, tastbare werkvorm maakte het mogelijk om zonder veel woorden toch iets essentieels uit te drukken. Voor sommigen was dit een eerste kennismaking met beeldend werken.
Een deelnemer gaf aan:
“Ik ben geen kunstenaar, maar door met mijn handen bezig te zijn durfde ik ineens iets te laten zien wat ik normaal niet zeg.”
Aan elk beeld werd een korte video gekoppeld, waarin de maker zijn of haar verhaal vertelde. Deze verhalen waren via QR-codes te bekijken tijdens de tentoonstelling. Deelnemers bepaalden zelf of zij herkenbaar in beeld wilden komen of anoniem wilden blijven, wat bijdroeg aan een gevoel van veiligheid.
Een andere deelnemer zei hierover:
“Dat ik zelf mocht kiezen wat ik vertelde en hoe, gaf me het gevoel dat dit echt mijn verhaal was.”
Ontmoeting en samenwerking
Een belangrijk element binnen Vrijheid – Beelden was de ontmoeting tussen deelnemers. Tijdens gezamenlijke werksessies ontstonden gesprekken die vaak verder gingen dan het kunstwerk zelf. Mensen luisterden naar elkaars verhalen en herkenden zichzelf in ervaringen van anderen.
Een deelnemer vertelde:
“Ik kwam hier voor het maken, maar ik ging naar huis met verhalen van anderen die me echt zijn bijgebleven.”
De Stichting Vrienden van Poehaa speelde hierin een ondersteunende en verbindende rol. Vanuit hun ervaring met participatieve kunstprojecten en maatschappelijke initiatieven hielpen zij bij het organiseren van ontmoetingsmomenten en het betrekken van diverse doelgroepen. De stichting ondersteunde het project zowel praktisch als financieel en droeg bij aan de toegankelijkheid en zichtbaarheid van het initiatief.
Ontmoetingsavonden: verdieping van het gesprek
Tijdens het project bleek dat de beelden veel losmaakten, maar dat deelnemers en bezoekers ook behoefte hadden aan verdieping en gesprek. Hieruit ontstond een reeks Ontmoetingsavonden, waarin vrijheid werd besproken vanuit verschillende invalshoeken: gender, identiteit, gezondheid en oorlog.
Een bezoeker van een ontmoetingsavond zei:
“De beelden raakten me, maar het gesprek daarna maakte het echt persoonlijk. Ik hoorde dingen die ik nooit eerder zo had gehoord.”
Deze avonden boden ruimte voor luisteren, vragen stellen en reflectie. De combinatie van kunst en gesprek maakte vrijheid invoelbaar en actueel.
Tentoonstelling en publieke presentatie
De tentoonstelling “Wat is vrijheid voor jou?”, die plaatsvond in de Cultuurfabriek op de Noordkade in Veghel, vormde een belangrijk moment van samenkomst. De beelden en verhalen werden gepresenteerd in een open opstelling die uitnodigde tot kijken én luisteren.
Een bezoeker schreef in het gastenboek:
“Ik kwam binnen uit nieuwsgierigheid en ging weg met het gevoel dat vrijheid veel breder is dan ik dacht.”
Voor veel deelnemers was het tonen van hun werk een spannend maar waardevol moment.
“Ik vond het eng om mijn verhaal terug te zien,” zei een deelnemer, “maar ook bevrijdend. Het voelde alsof mijn ervaring er mocht zijn.”
Impact en betekenis
Het project liet zien dat vrijheid niet losstaat van gezondheid, identiteit, verleden of sociale context. Door de combinatie van beeld, verhaal en ontmoeting ontstond een collectief portret van vrijheid in het heden. De samenwerking tussen Studio Hooi, Petra Thoen, Stichting Vrienden van Poehaa en de vele deelnemers zorgde voor een project waarin mensen zich gehoord en gezien voelden.
Een deelnemer vatte het als volgt samen:
“Ik dacht dat ik iets kwam maken, maar ik heb vooral geleerd om anders te kijken — naar mezelf en naar anderen.”
Conclusie
Vrijheid – Beelden / 80 Beeldverhalen groeide uit tot een betekenisvol samenwerkingsproject waarin kunst werd ingezet als middel voor verbinding en reflectie. Dankzij de betrokkenheid van deelnemers, de begeleiding van Petra Thoen en de ondersteuning van Stichting Vrienden van Poehaa werd vrijheid niet alleen verbeeld, maar ook gedeeld en besproken. Het project maakte zichtbaar dat vrijheid vele gezichten heeft — en dat juist het luisteren naar elkaars verhalen ruimte schept voor begrip, verbondenheid en nieuwe perspectieven.
Krantenartikel (samenvatting)
Expositie Wat is vrijheid voor jou?
VEGHEL — In de Cultuurfabriek op de Noordkade in Veghel was van 30 augustus tot en met 5 oktober 2025 een bijzondere kunsttentoonstelling te zien rond het thema vrijheid. Kunstenares Petra Thoen vroeg inwoners van Meierijstad wat vrijheid voor hen betekent en liet hen dit uitbeelden in klei. De verzamelde keramische beelden werden gecombineerd met persoonlijke videoverhalen die via QR-codes te bekijken waren.
Het project, getiteld 80 Beeldverhalen, kwam voort uit het gedachtegoed rond 80 jaar vrijheid in Nederland en bracht meer dan vijfhonderd deelnemers bijeen op festivals, scholen en in het atelier van Thoen. De werken en verhalen behandelden uiteenlopende thema’s zoals de Tweede Wereldoorlog, gezondheid, familie, vluchten en kleine alledaagse vrijheden.
Naast de beeldverhalen van inwoners toonde de expositie ook werk van bevriende kunstenaars uit de regio, zoals Mari Kapteijns, Aafke Steenhuis, Jesse van Dijk, René Hildesheim en Jasmine de Vries. De expositie was gratis toegankelijk voor publiek.
🗞️ Kort citaat uit de berichtgeving
“Deze vraag stelde kunstenares Petra Thoen het hele jaar door aan mensen in Meierijstad. Het resultaat is een mooie collectie keramieken beelden met bijbehorende verhalen op video, die inzicht geven in de betekenis van vrijheid in onze directe omgeving en de keuzes die mensen daarvoor maken.”
Verslag – Ontmoetingsavonden
Tijdens de uitvoering van het vrijheidsproject van kunstenaar en initiatiefnemer Petra Thoen werd duidelijk dat vrijheid voor veel mensen geen abstract begrip was, maar een persoonlijk en gelaagd thema. In de gesprekken die ontstonden rondom het kunstproject kwamen vragen naar voren over identiteit, gezondheid, gender en oorlog. Veel deelnemers gaven aan behoefte te hebben aan ontmoeting en verdieping: niet alleen nadenken over vrijheid, maar er samen over spreken. Vanuit deze behoefte werden de Ontmoetingsavonden ontwikkeld.
De Ontmoetingsavonden werden opgezet als laagdrempelige, inhoudelijk verdiepende bijeenkomsten waarin persoonlijke verhalen, maatschappelijke context en dialoog samenkwamen. Elke avond had een eigen thema, waarin vrijheid werd onderzocht vanuit een specifiek perspectief. Door het uitnodigen van sprekers met uiteenlopende achtergronden ontstond ruimte voor ontmoeting, herkenning en reflectie.
De eerste Ontmoetingsavond vond plaats op 5 september 2025 en stond in het teken van vrijheid vanuit gender. René Hildesheim en Jasmine de Vries deelden hun persoonlijke en professionele ervaringen rondom genderidentiteit, zichtbaarheid en zelfexpressie. Hun bijdragen maakten inzichtelijk hoe vrijheid niet vanzelfsprekend was wanneer maatschappelijke normen en verwachtingen botsten met iemands identiteit. In het gesprek met het publiek werd duidelijk hoe belangrijk het was om ruimte te creëren voor verschillende vormen van zijn en hoe ontmoeting bijdroeg aan wederzijds begrip.
Op 12 september 2025 volgde de avond Vrijheid vanuit identiteit, met bijdragen van Tino Ruijs en Annemieke van Grinsven. Tijdens deze bijeenkomst werd onderzocht hoe identiteit werd gevormd door afkomst, opvoeding en levenservaringen, en hoe dit invloed had op de ervaren vrijheid. De persoonlijke verhalen lieten zien dat identiteit zowel kracht als kwetsbaarheid kon betekenen. De dialoog met het publiek nodigde uit tot reflectie op de eigen positie en op de manier waarop vrijheid aan anderen werd gegund.
De derde Ontmoetingsavond vond plaats op 19 september 2025 en had als thema Vrijheid vanuit gezondheid. Jesse van Dijk en Wieke van der Heijden spraken over de invloed van fysieke en mentale gezondheid op zelfbeschikking en bewegingsvrijheid. Hun verhalen maakten duidelijk dat vrijheid niet voor iedereen vanzelfsprekend was en vaak afhankelijk bleek van zorg, begrip en solidariteit vanuit de samenleving.
De reeks Ontmoetingsavonden werd afgesloten op 26 september 2025 met de bijeenkomst Vrijheid vanuit oorlog, waarin Petra Thoen zelf sprak. Zij verbond persoonlijke reflecties aan historische en actuele contexten en stond stil bij de blijvende impact van oorlog op vrijheid, herinnering en verantwoordelijkheid.
De Ontmoetingsavonden toonden aan dat vrijheid vele betekenissen kende en sterk verweven was met persoonlijke ervaringen. Door ontmoeting, het delen van verhalen en het gezamenlijke gesprek ontstond verdieping en verbinding. Daarmee vormden de Ontmoetingsavonden een wezenlijk en betekenisvol onderdeel van het vrijheidsproject van Petra Thoen.
